30 bini aşkın jeolojik örnekten oluştuğu belirtilen özel koleksiyon bugün ortada yok. Resmî başvurular, envanter kayıtları ve yıllara yayılan belgeler ise cevap bekleyen soruları gündemde tutuyor.
BATUMİ – Yaklaşık otuz yıl boyunca büyük emek, kişisel fedakârlık ve önemli maddi kaynaklarla oluşturulduğu belirtilen kapsamlı bir jeolojik koleksiyonun akıbeti, yeniden kamuoyunun gündeminde. Dünyanın farklı kıtalarından getirilen on binlerce mineral, kayaç, kristal ve fosil örneğini içerdiği ifade edilen koleksiyonun büyük bölümünün bugün bulunamadığı iddia edilirken, olayın nasıl yaşandığına ilişkin sorular ise hâlâ yanıt bekliyor.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelere göre koleksiyon yalnızca estetik değeri olan taşlardan oluşmuyordu. Jeoloji, mineraloji, kristalografi ve yer bilimleri açısından eğitim ve araştırmalarda kullanılabilecek binlerce örnek, yıllar içerisinde farklı ülkelerden temin edilerek tek bir çatı altında toplandı. Koleksiyonun, bilimsel çalışmaların yanı sıra öğrencilere ve ziyaretçilere açık bir müze olarak da hizmet vermesi hedeflenmişti.
Ancak bugün geriye, büyük ölçüde boşalan sergi alanları, çeşitli dönemlere ait fotoğraflar, resmî envanter listeleri ve çok sayıda yazışma kaldığı öne sürülüyor.
OTUZ YILLIK BİRİKİMİN HİKÂYESİ
Dosyadaki bilgilere göre koleksiyonun temelleri yaklaşık otuz yıl önce atıldı. Yıllar boyunca farklı ülkelerde düzenlenen bilimsel geziler, maden sahaları, koleksiyoncular ve uluslararası mineral fuarlarından elde edilen örneklerle koleksiyon sürekli büyüdü.
Koleksiyon içerisinde yalnızca yaygın mineraller değil, farklı coğrafyalardan getirilen nadir kristaller, fosiller ve jeolojik numunelerin de bulunduğu belirtiliyor. Her örneğin kayıt altına alındığı, önemli bölümünün etiketlendiği ve fotoğraflandığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre bu tür koleksiyonlar yalnızca maddi değer taşımaz; aynı zamanda bilim tarihi açısından da önemli birer arşiv niteliği taşır.
MÜZE FARKLI DÖNEMLERDE TAŞINDI
Dosyada yer alan bilgilere göre koleksiyon farklı yıllarda çeşitli adreslere taşındı. Her taşınma sürecinin yeni riskler oluşturduğu, özellikle son yıllardaki taşıma işlemlerinden sonra koleksiyonun bütünlüğünün ciddi şekilde bozulduğu ileri sürülüyor.
Müzeye ait olduğu belirtilen bazı vitrinlerin, dolapların ve depolama alanlarının bugün boş olduğu görülürken, çok sayıda örneğin ise kayıp olduğu iddia ediliyor.
Koleksiyonun hangi aşamada eksilmeye başladığı ve kaybolan örneklerin tam olarak nerede olduğu konusunda ise kamuoyuna açıklanmış kapsamlı bir rapor bulunmuyor.
RESMÎ BAŞVURULAR VE BELGELER DOSYADA
Gazetemizin inceleme fırsatı bulduğu dosyada; çeşitli kamu kurumlarına sunulduğu belirtilen başvurular, envanter listeleri, fotoğraf kayıtları ve yazışmaların bulunduğu ifade ediliyor.
Belgelerde koleksiyonun farklı dönemlerdeki durumu, taşınma süreçleri ve sonrasında yaşandığı öne sürülen kayıplara ilişkin bilgiler yer alıyor.
Dosyada ayrıca olayın aydınlatılması amacıyla ilgili kurumlara yapılan başvuruların da bulunduğu belirtiliyor.
TEONA ARABASHVILI’NİN ADI DOSYADA GEÇİYOR
Koleksiyonun son yıllardaki yönetim ve taşınma süreçlerine ilişkin hazırlanan başvuru dosyalarında Teona Arabashvili’nin adının da yer aldığı görülüyor.
Ancak kamuoyuna yansıyan bilgi ve belgeler kapsamında, Arabashvili hakkında bu iddiaları kesin olarak doğrulayan ya da hukuken sorumluluğunu ortaya koyan kesinleşmiş bir mahkeme kararının bulunduğuna dair kamuya açık bir bilgi bulunmuyor.
Bu nedenle dosyada yer alan değerlendirmeler, ilgili başvurular kapsamında ileri sürülen iddialar niteliğini taşıyor. İddiaların doğruluğu ise yürütülecek resmî inceleme ve yargı süreçleri sonucunda netlik kazanabilecek.
Gazetemiz, konuya ilişkin açıklama yapmak istemesi hâlinde Teona Arabashvili’nin görüşlerine de aynı şekilde yer vermeye hazırdır.
“KOLEKSİYON NEREDE?” SORUSU CEVAP BEKLİYOR
Aradan geçen zamana rağmen kamuoyunda en çok sorulan soru değişmiyor:
Yaklaşık otuz yıllık bilimsel koleksiyon bugün nerede?
Resmî envanter kayıtlarında yer aldığı belirtilen binlerce örnek bugün hangi depoda bulunuyor?
Koruma altına mı alındılar?
Başka bir yere mi taşındılar?
Yoksa geri dönüşü mümkün olmayacak şekilde mi kaybedildiler?
Bu soruların hiçbiri hakkında kamuoyunu tatmin eden ayrıntılı bir açıklama yapılmış değil.
UZMANLAR: “BİLİMSEL MİRAS KORUNMALI”
Yer bilimleri alanında çalışan uzmanlar, bilimsel koleksiyonların kişisel mal varlığı olmanın ötesinde, gelecek nesiller için korunması gereken kültürel ve akademik miras niteliği taşıdığına dikkat çekiyor.
Özellikle uzun yıllar boyunca oluşturulan ve bilimsel kayıt altına alınan koleksiyonların kaybolmasının, yalnızca maddi değil aynı zamanda bilimsel bilgi açısından da önemli kayıplara yol açabileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre bu tür olaylarda en önemli unsur, kapsamlı ve şeffaf bir envanter incelemesinin yapılması ve koleksiyonun mevcut durumunun kamuoyuyla paylaşılması.
HUKUKİ SÜREÇ DEVAM EDİYOR
Dosyada yer alan bilgilere göre olayla ilgili farklı tarihlerde çeşitli resmî kurumlara başvurular yapıldığı belirtiliyor.
Başvurular kapsamında koleksiyonun akıbetinin araştırılması, varsa sorumlulukların belirlenmesi ve kamuoyunun doğru şekilde bilgilendirilmesi talep ediliyor.
Sürecin devam ettiği, yeni belge ve bilgilerin ilgili makamlara sunulmasının da sürdüğü ifade ediliyor.
SADECE BİR KOLEKSİYON DEĞİL, BİR HAFIZA MESELESİ
Bugün tartışılan konu yalnızca binlerce mineral örneğinin kaybolmuş olması değil.
Otuz yıla yayılan bilimsel emek, saha çalışmaları, uluslararası bağlantılar ve kayıt altına alınmış bir bilgi birikiminin geleceğe aktarılıp aktarılamadığı da sorgulanıyor.
Bilim insanları, kültürel miras uzmanları ve kamuoyu, aynı sorunun cevabını arıyor:
Yaklaşık otuz yıl boyunca oluşturulduğu belirtilen bu bilimsel koleksiyon bugün nerede ve başına tam olarak ne geldi?
Bu sorunun yanıtı yalnızca koleksiyonun sahipleri açısından değil, bilimsel mirasın korunmasına ilişkin toplumsal sorumluluk bakımından da önem taşıyor.
Editör Notu: Bu haberde yer verilen Teona Arabashvili ile ilgili ifadeler, resmî başvurular ve kamuoyuna yansıyan iddialar çerçevesinde aktarılmıştır. Haberde sözü edilen iddialar hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunduğuna dair kamuya açık bir bilgi bulunmamaktadır. Gazetemiz, konuya ilişkin açıklama veya değerlendirme yapmak isteyen tüm tarafların görüşlerini yayımlamaya hazırdır.